Agata Cyuńczyk, UX Designer UXLab

Czas czytania: 9 min

W ostatnich latach świat, a wraz z nim nowe technologie przyspieszyły niczym najszybsze Ferrari podczas legendarnego wyścigu LeMans. W ferworze tych zmian człowiek w wielu kwestiach pozostał jednak taki sam. Nowe technologie, nawet te najbardziej zaawansowane, nie potrafią zatrzymać tworzącego się dystansu na linii technologia - człowiek, ale mądre - inkluzywne projektowanie i większy fokus na UX, już tak.

W tym artykule wyjaśnię, jak ugryźć nowe technologie tak, aby w pełni je wykorzystać, jednocześnie nie tworząc nowych barier w relacji z użytkownikami.

Nowe technologie, nowe trendy, ten sam człowiek

Znakomita większość wdrażanych w ostatnich latach produktów cyfrowych, niezależnie od swojej natury i zastosowania, stawia przed użytkownikami nowe wyzwania poznawcze. Wynika to bezpośrednio z dynamicznego rozwoju technologii, dzięki któremu cały czas ulepszamy rozwiązania, dodajemy do produktów nowe funkcjonalności i imponujące efekty wizualne.

Obserwując aktualne trendy, mam nieodparte wrażenie, że od użytkowników wymaga się dziś „pełnej sprawności” w świecie online. Na przykład umiejętności szybkiego przyswajania i reakcji czy elastycznego myślenia i precyzyjnego nawigowania, ciągle i bez przerwy. Mamy dużo szczęścia, jeśli nasi użytkownicy są w stanie sprostać tak dużym wymaganiom, a co jeśli nie?

Dla części użytkowników korzystanie z najnowszych serwisów i aplikacji staje się bardzo utrudnione lub niemal niemożliwe. Zakładając, że wszystkie zmysły i zdolności użytkownika są w pełni sprawne i “włączone” przez cały czas, stwarzamy ryzyko zignorowania już nie tylko marginesu naszych odbiorców, ale ogromnej ich grupy. Grupy, która potrzebuje uwzględnienia, poprzez np. projektowanie inkluzywne.

Our full capacity is only temporary for all of us

O ile niepełnosprawność, choć zdefiniowana na nowo, jako stan zależny nie tylko od uwarunkowań zdrowotnych jednostki, ale i od kontekstu, jest stanem stałym i niezmiennym, to wykluczenie tymczasowe może dotyczyć nas wszystkich.

Zdolności naszej percepcji zmieniają się wraz ze zmianą otoczenia, ilością przetwarzanych bodźców, wchodzeniem w nowe role oraz nieprzewidzianymi zdarzeniami losowymi. Zdolności percepcji wpływają na sposób, w jaki wchodzimy w interakcje z otaczającym nas światem. W głośnym tłumie nie słyszymy tak dobrze jak w domowym zaciszu, a w pełnym słońcu trudno nam odczytać treści na ekranie telefonu czy tabletu. Przytłaczający, pełen wyzwań dzień może spowodować przeciążenie sensoryczne. To, co jest dla użytkownika użyteczne, bezpieczne i funkcjonalne, stale się zmienia.

Piękno ograniczeń

Projektowanie dla osób z trwałą niepełnosprawnością może wydawać się znaczącym ograniczeniem. Spójrzmy na to jednak z drugiej strony. Posłużę się przykładem -new spędzamy większość dnia wykonując wszystkie czynności jedną ręką. Czy nie zbliża nas to do doświadczenia osoby ze złamaniem w nadgarstku lub niedowładem ręki? Dostarczając projekty stworzone z myślą o osobach z trwałą niepełnosprawnością, korzyści może odnieść także osoba z tymczasowym ograniczeniem - w tym przypadku młody rodzic. Zaprojektowane w ten sposób produkty, mogą w rzeczywistości przynieść korzyści znacznie większej grupie osób niż pierwotnie zakładaliśmy.

Projektowanie z uwzględnieniem pełnego zakresu ludzkiej różnorodności nazywane jest projektowaniem inkluzywnym - włączającym. Oznacza ono nie tylko włączanie - uwzględnianie różnych możliwości percepcji, ale i uczenie się od osób o różnych zdolnościach i perspektywach. Projektując inkluzywnie uwzględnia się więc różne drogi osiągnięcia celu, aby każdy użytkownik mógł uczestniczyć w doświadczeniu z poczuciem przynależności.

Odpowiedzialny proces projektowy

Ludzie uczą nas otwartości, a produkty, które projektujemy postrzegają i doświadczają z bardzo różnych perspektyw. Jako niejednorodna grupa, mają niesamowite możliwości do przystosowywania się do różnych sytuacji. Dlatego zrozumienie, dlaczego i w jaki sposób ludzie bywają wykluczani, daje nam możliwość podjęcia odpowiednich kroków w kierunku projektowania sprzyjającego włączeniu społecznemu.

Projektowanie z uwzględnieniem ograniczeń to po prostu dobre projektowanie. Działa ono w całym spektrum powiązanych umiejętności, łącząc różne osoby ze zbliżonym celem/ potrzebą, o różnych, indywidualnych możliwościach percepcji. Naszym celem jest tworzenie doświadczeń, które jednoczą i uwzględniają tę indywidualność.

Dostępność to już nie opcja

W Polsce i Unii Europejskiej wytyczne dotyczące dostępności cyfrowej dla sektora publicznego określa dyrektywa z 4 kwietnia 2019 o dostępności stron internetowych i aplikacji mobilnych, wraz z dyrektywą wspierającą - EU Web Accessibility Directive 2016/2102.

W sektorze prywatnym stosowanie dostępności cyfrowej definiuje i reguluje EAA – European Accessibility Act, z wsparciem powyższych dokumentów.

EAA to dokument stworzony z potrzeby uspójnienia różnych standardów i praw dotyczących dostępności produktów i usług cyfrowych w krajach UE. W Polsce zacznie oficjalnie obowiązywać już 28 lipca 2025 r- w odniesieniu do wszystkich nowo wprowadzanych produktów. 30 lipca 2030 r. .

Wytyczne dla sektora prywatnego w całej UE, zgodne z EAA dotyczą w szczególności:

  • komputerów i systemów operacyjnych, 
  • bankomatów i maszyn biletowych,
  • smartfonów i tabletów, 
  • telewizorów, dekoderów i innych urządzeń związanych z cyfrową dystrybucją telewizyjną, 
  • usług i urządzeń telekomunikacyjnych, 
  • usług związanych z transportem publicznym,
  • usług bankowych,,
  • e-Booków i e-czytników, 
  • numerów alarmowych, 
  • e-commerce'u..

EAA obejmuje wszystkie usługi i produkty działające wewnątrz UE, bez względu na to, gdzie zostały wytworzone.

Jakie wytyczne zawarte w EAA należy uwzględnić weryfikując dostępność produktu?

Lista jest obszerna, poniżej przedstawiam więc najważniejsze wytyczne - skrótowo określone jako ZASADA POUR (Perceivable, Operable, Understandable, Robust. Rozszyfrujmy ten skrót, a wszytko stanie się klarowne.

Perceivable - czytelne

Tu przede wszystkim ustawodawca skupia się na zapewnieniu tekstowych alternatyw dla nie-tekstowych elementów interfejsów oraz stosowaniu czytelnych rozwiązań przy projektowaniu układu treści i strony graficznej produktu, w szczególności:

1.  Placing alternative texts on graphics and navigation elements (describing where they lead).

2.  Provide transcription and subtitling for audio/video materials, with keyboard playback capability.

3.  Provide alternative channels for media files.

4.  Enable content to be presented in a simplified layout, in any screen orientation, in up to 200% magnification, and with a screen reader – without losing content or functionality.

5.  Descriptions for inputs – detailed instructions on the data you need to enter in the input, along with information on the required format.

6.  Use appropriate contrasts, colors and clear navigation elements.

7. Publish texts in an easy-to-read manner, that is, divided into headings, paragraphs, lists, and page titles should be unique and directly inform about the content of the sub-page the user is on.

Operable – funkcjonalne

Ta zasada związana jest głównie z umożliwieniem odczytywania treści za pomocą czytników ekranu, bez utraty funkcjonalności i zawartości. Należy też pamiętać o odpowiednim zaprojektowaniu nawigacji, czytelnym budowaniu formularzy oraz o innych dobrych praktykach w ramach tego zagadnienia:

1.  Provide full operation via keyboard and screen readers.

2. Using navigation aids, search and location determination, and consistent and unchanging navigation across the product, accessible from the keyboard.

3. Facilitate other methods of content input and navigation (gestures, voice).

4. Forms – including the search form, should be built according to standards, with proper descriptions of all form fields and buttons.

5. References, redirects and links must not open without warning.

Understandable - zrozumiałe

W tym przypadku mówimy o interfejsie aplikacji czy systemu jaki tworzymy, który powinien być intuicyjny i łatwy do zrozumienia dla wszystkich użytkowników, bez względu na to w jaki sposób go czytają. Większość wytycznych w tym temacie dotyczy:

1. The need for clear instructions and feedback from the system.

2. Navigation should be predictable and consistent throughout.

Robust - wytrzymałe i solidne

Ostatecznie, usługa czy produkt, który projektujemy musi być solidny, czyli dostosowany do różnych poziomów zaawansowania użytkowników:

1. Develop content so that users with different experiences and requirements can use it equally.

2. Downloadable files also need to be accessible—they must have a structure that allows quick document scanning and can be handled by a screen reader.

Inkluzywne projektowanie działa

Projektanci UX, zobligowani powyższymi przepisami oraz podejściem zorientowanym na użytkownika, muszą więc uwzględniać różnorodność umiejętności i potrzeb swoich odbiorców. Zadbać o to, by projektowane rozwiązania były do nich jak najlepiej dopasowane. Rosnące możliwości uatrakcyjniania wyglądu i funkcjonalności interfejsów, stawiają przed nami niełatwe wyzwanie - tworzenia produktów wykorzystujących najnowsze techniki i trendy, a jednocześnie intuicyjnych i łatwych w obsłudze - dostępnych dla jak najszerszego grona odbiorców.

W UX Lab lubimy takie wyzwania 😉. Z uwagą i otwartością wyłapujemy wszystkie UX-owe nowości, uczymy się na swoich doświadczeniach projektowych i zawsze uwzględniamy pełną różnorodność potrzeb i możliwości naszych użytkowników. Dzięki temu przyczyniamy się do tworzenia bardziej sprawiedliwego świata online, dostępnego i zrozumiałego dla wszystkich zaangażowanych w proces. Uważamy, że to jedno z naszych podstawowych zadań jako projektantów.

Dzięki takiemu podejściu nie tylko “otwieramy” nasze produkty dla większej ilości osób, o szerszym zakresie umiejętności, ale przede wszystkim tworzymy produkty odzwierciedlające zmienną naturę człowieka. Chcemy, aby nasze projekty odzwierciedlały tę naturalną różnorodność i odpowiadały na współczesne wyzwania wszystkich potencjalnych użytkowników. Rezultatem tych starań są nasze usługi i rozwiązania technologiczne, które sprzyjają włączeniu społecznemu

Zgodnie z naszą misją, w Ailleron tworzymy łatwe i przyjemne doświadczenia finansowe dla każdego. U nas projektowanie inkluzywne i tworzenie dostępnych rozwiązań to standard, który działa.  Masz jakiś proces, rozwiązanie albo usługę do rozpracowania? Polecamy się!

Źródła:

FAQ

1. Co to jest inkluzywne projektowanie?

Projektowanie inkluzywne – inaczej projektowanie włączające, uwzględnia różnorodność wymagań i potrzeb wszystkich użytkowników. Wybierając to podejście, dążymy do stworzenia produktów, które są dostępne i użyteczne dla wszystkich, niezależnie od umiejętności, wieku czy pochodzenia. Obejmuje ono projektowanie z myślą o dostępności fizycznej, sensorycznej, poznawczej i emocjonalnej, aby zapewnić pełne uczestnictwo i równość szans dla wszystkich użytkowników.

    2.Jak w projektowaniu UX stosować zasadę POUR?

    Zasada POUR to skrótowe określenie wytycznych dotyczących zapewnienia dostępności rozwiązań cyfrowych (Perceivable, Operable, Understandable, Robust). Chodzi tu przede wszystkim o dbałość, aby tworzone rozwiązania były intuicyjne, proste w obsłudze, użyteczne i zrozumiałe dla różnorodnych grup odbiorców. Zasada ta w największym skrócie sprowadza się do zapewnienia dostępu do tworzonych produktów dla wszystkich użytkowników, niezależnie od ich umiejętności.

    3. Najważniejsze rzeczy, jakie warto zapamiętać po przeczytaniu tego artykułu

    Dostępność w cyfrowym świecie pełnym nowych technologii jest kluczowym aspektem, który należy uwzględniać, już od samego początku procesu projektowego. Zapewnienie dostępności to nie tylko wymaganie etyczne, ale i obowiązek, regulowany prawnie w sektorze publicznym. W sektorze prywatnym przepisy zaczną obowiązywać od lipca przyszłego roku.

      Ailleron - Digital accessibility in the accelerating age

      Agata Cyuńczyk UX Designer UXLab

      UX designer z wszechstronnym doświadczeniem w branży FinTech. Zajmuje się projektowaniem przejrzystych i intuicyjnych rozwiązań, ułatwiających użytkownikom korzystanie z usług finansowych. Jej praca opiera się na solidnym zrozumieniu potrzeb użytkowników oraz głębokiej wiedzy na temat trendów i najlepszych praktyk w dziedzinie UX.

      linie abstrakcyjne

      Razem stwórzmy łatwe
      i przyjemne doświadczenia finansowe!

      Powiedz nam, czego potrzebujesz, a my się z Tobą skontaktujemy.

      Powiedz nam, czego potrzebujesz, a my się z Tobą skontaktujemy.